Αδυναμία εκτέλεσης του Portlet. The file '/Portal/Portlets/TopMenu.ascx' does not exist. ESDY.gr

 
Η Σχολή>
Τομείς>
Μεταπτυχιακά Προγράμματα>
Ειδικά Προγράμματα
ERASMUS+>
Βιβλιοθήκη>
ΕΛΚΕ>
KEK>
Διοικητικές Υπηρεσίες>
Επιτροπή Βιοηθικής>
Σύλλογος Αποφοίτων
Προκηρύξεις - Προσκλήσεις>
Επικοινωνία - Πρόσβαση
Χρήσιμοι Σύνδεσμοι
Συχνές Ερωτήσεις - FAQ

Βασικές Aρχές Δημόσιας Υγείας

ΕΘΝΙΚΗ ΣΧΟΛΗ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ
TΟΜΕΑΣ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΚΑΙ ΔΙΟΙΚΗΤΙΚΗΣ ΥΓΙΕΙΝΗΣ

 

ΒΑΣΙΚΑ  ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ

Ακαδημαϊκό Έτος 2009-2010

Τίτλος μαθήματος           Βασικά θέματα Δημόσιας Υγείας

Υπεύθυνος μαθήματος    Τζένη  Κουρέα -Κρεμαστινού

Σκοπός

Η ολοένα αυξανόμενη σημασία της Δημόσιας Υγείας καθιστά αναγκαία την απόκτηση ενός βασικού κορμού γνώσεων για τη Δημόσια Υγεία, τόσο από τους επαγγελματίες λειτουργούς υγείας όσο και από άλλους σπουδαστές του σχετικού χώρου.  Το μάθημα αυτό συνιστά ακριβώς  έναν πυρήνα γνώσεων  που  ακολουθεί το πνεύμα με το οποίο ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας αντιμετωπίζει σήμερα  τη Δημόσια Υγεία. Στόχος του συνεπώς, δεν είναι να αναπτύξει λεπτομερώς εξειδικευμένους τομείς της Δημόσιας Υγείας, αλλά να εστιασθεί στα μείζονα προβλήματα Δημόσιας Υγείας, στο διεθνές πλαίσιο των αντίστοιχων δραστηριοτήτων, στο ρόλο και στις αρμοδιότητες των λειτουργών Δημόσιας Υγείας, στις στρατηγικές – πρακτικές για την εφαρμογή των δράσεων της Δημόσιας Υγείας και στο υπάρχον νομοθετικό πλαίσιο.  Και αυτό, διότι τα προβλήματα Δημόσιας Υγείας αντιμετωπίζονται σήμερα  με συστηματικό και σφαιρικό τρόπο, μέσα από τη διαμόρφωση στρατηγικών που προέρχονται από εθνικούς ή και διεθνείς φορείς, αγγίζοντας την επαγγελματική σφαίρα αλλά και το επιστημονικό ενδιαφέρον πολλών διαφορετικών επαγγελματικών ομάδων, επιβεβαιώνοντας έτσι τον διεπιστημονικό χαρακτήρα της Δημόσιας Υγείας.  Κατά τη διάρκεια του μαθήματος αναλύονται  οι έννοιες της υγείας, της δημόσιας υγείας, της πρόληψης των νόσων και της προαγωγής της υγείας.  Περιγράφονται οι δομές Δημόσιας Υγείας στην Ελλάδα. και  ο ρόλος των διεθνών οργανισμών (Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας, Ευρωπαϊκή Ένωση, Συμβούλιο της Ευρώπης κ.α).  Προσεγγίζονται οι έννοιες της εκτίμησης της υγείας των πληθυσμών με τη χρήση των δεικτών υγείας.  Αναλύονται τα μεταδοτικά και τα μη μεταδοτικά νοσήματα, η επιτήρησή τους καθώς  οι στρατηγικές και οι πολιτικές πρόληψής τους. Προσεγγίζονται επίσης σύγχρονα προβλήματα δημόσιας υγείας. όπως, η γήρανση του πληθυσμού, η ρύπανση του περιβάλλοντος, η ψυχική υγεία, τα  δικαιώματα των ασθενών  κ.α.

Με την ολοκλήρωση του μαθήματος οι φοιτητές θα είναι σε θέση :
(α) Να γνωρίζουν τις βασικές αρχές αλλά και τα σύγχρονα προβλήματα δημόσιας υγείας
(β) Να έχουν τη δυνατότητα εκτίμησης και παρακολούθησης της υγείας των πληθυσμών και το σχεδιασμό στρατηγικών πρόληψης .
(γ)  Να κατανοήσουν την ταυτότητα του επαγγελματία της δημόσιας  υγείας.

Λέξεις κλειδιά Δημόσια Υγεία, Διεθνείς Οργανισμοί Υγείας, Προαγωγή της Υγείας, Αγωγή Υγείας, Μέτρηση της υγείας,  Παγκόσμια Υγεία, Περιβάλλον και Υγεία, Υπηρεσίες Δημόσιας Υγείας, Screening, Δευτερογενής πρόληψη, Προσυμπτωματικός Έλεγχος, Πρόληψη νόσων, Λοιμώδη νοσήματα, Μη μεταδοτικά νοσήματα, Επιδημιολογική επιτήρηση (Surveillance), Τρίτη  ηλικία , Ψυχική υγεία.

 

ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

  • Τζ. Κουρέα - Κρεμαστινού, Βασικές αρχές Δημόσιας Υγείας, Εκδ.Στεφανάκης, Αθήνα 2007.

  • Beaghehole R., Bonita R., Kjellstrom T., Basic epidemiology, WHO, Geneva 2005.

  • Heymaann D.L, (ed) Control of communicable diseases Manual, 18thed APHA, Washington DC 2005.

  • Beaglehole R, Bonita R., Public Health at the Crossroads, 2nd ed., Cambridge University Press, Cambridge 2004.

  • Donaldson R.J, Donaldson L.J., Essential Public Health, Petroc Press, Plymouth 2003.

  • Pencheon D., Guest Ch., Melzer D., Muir Gray J.A., Oxford Handbook of Public Health Practice, Oxford University Press, Oxford 2002.

  • Τριχόπουλος Δ., Επιδημιολογία: Αρχές - Μέθοδοι - Εφαρμογές, 2η εκδ. Παρισιάνος, Αθήνα 2002.

  • Τριχόπουλος Δ., Λάγιου Π., Γενική και Κλινική Επιδημιολογία, εκδόσεις Παρισιάνος, Αθήνα 2002

  • WHO/EURO, Evaluation in Health Promotion: Principles and Perspectives, WHO Regional Publications, European Series, No 92, Copenhagen, 2001.

  • Τριχόπουλος Δ., Καλαποθάκη Β., Πετρίδου Ε., Προληπτική Ιατρική και Δημόσια Υγεία, εκδ. Ζήτα, Αθήνα 2000.

  • Annual World Health Reports, WHO, Geneva, 1998-2008.

  • Donaldson R.J., Donaldson L.J., Essential Community Medicine, 5th ed, MTP Press Limited, Plymouth 1988.

  • J.A. Muir Gray, G. Fowler. Essential of Preventive Medicine, Blackwell Scientific Publications,Oxford 1984.

ΕΝΟΤΗΤΕΣ














Ενότητα 1:

Η ΕΝΝΟΙΑ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ & ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ

Στην ενότητα αυτή αναπτύσσονται οι διάφορες θεωρίες για την έννοια της Υγείας, της Δημόσιας Υγείας και της Υγιεινής.  Δίδεται ο ορισμός της Υγείας του ΠΟΥκαι αναλύονται οι κοινωνικοί καθοριστές που επηρεάζουν την υγεία.
Αναλύονται επίσης οι παράγοντες που επιδρούν στη διαμόρφωση της υγείας, οι θεμελιώδεις προϋποθέσεις για την υγεία και ο ρόλος της φτώχειας και του κονωνικο-οικονομικού επιπέδου στη διαμόρφωση της υγείας.  Αναφέρεται επίσης η   έννοια του όρου μετάβαση της υγείας.

Η έννοια της Δημόσιας Υγείας
Παρουσιάζονται η έννοια και οι ορισμοί της Δημόσιας Υγείας, η έννοια της νέας Δημόσιας Υγείας και της προαγωγής της υγείας, ο «χάρτης» της προαγωγής της υγείας (χάρτης Ottawa). Αναλύονται οι βασικές αρμοδιότητες της Δημόσιας Υγείας, η εκπαίδευση και η έρευνα στη Δημόσια Υγεία, τα χαρακτηριστικά του ανθρώπινου δυναμικού που εμπλέκεται στο χώρο της Δημόσιας Υγείας και η διαμόρφωση της πολιτικής υγείας σε κάθε κράτος. 
Αναφέρεται επίσης ο ρόλος και η σημασία της «συνηγορία – υπεράσπισης» των αποφάσεων των υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας ως εργαλείο υποστήριξης των θέσεων τους.

Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

Τζ. Κουρέα - Κρεμαστινού, Δημόσια Υγεία (Θεωρία – Πράξη – Πολιτικές), Εκδ. ΤΕΧΝΟΓΡΑΜΜΑ, Αθήνα 2007

Πρόσθετη βιβλιογραφία:

1. Association of Schools of Public Health, http://www.asph.org/ (access 22/11/2006).

2. Beaglehole R., Bonita R., Public Health at the Crossroads, 2nd ed., Cambridge University Press, Cambridge 2004.

3. Στράγκα Δ., Γείτονα Μ., (επιμ-Μετ), Τα Αδιάσειστα Γεγονότα, ΕΣΔΥ (Τομέας Οικ. της Υγείας) και ΕΛΕΓΙΑ, Αθήνα (Πρωτότυπο : Wilkinson R, Marmot M., (eds), 
    The Solid facts, WHO Regional office for Europe 1998, Copenhagen 2003.

4. Τούντας Γ., Κοινωνία και Υγεία, 2η έκδοση, εκδόσεις Οδυσσέας / Νέα Υγεία, Αθήνα 2001.

5. WHO, Ottawa Charter for Health Promotion, Hlth Prom, 1992; 1:i-v.

Ενότητα 2:

ΕΚΤΙΜΗΣΗ ΤΗΣ ΥΓΕΙΑΣ

 

Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται οι πηγές πληροφοριών για την υγεία, η προέλευση των πηγών, η έννοια των «δεδομένων» και των «πληροφοριών», η απογραφή του πληθυσμού, η φυσική κίνηση του πληθυσμού, τα δεδομένα θνησιμότητας και νοσηρότητας, το ιατρικό πιστοποιητικό θανάτου, κ.α. Αναφέροντα τα αρχεία καταγραφής νοσημάτων (Registers) και η Διεθνής ταξινόμηση των νόσων.
Δείκτες υγείας
Στην ενότητα αυτή παρουσιάζεται η ποσοτική έκφραση παραμέτρων που αφορούν την υγεία των πληθυσμών, οι κυριότεροι δείκτες υγείας, η μέτρηση του επιπέδου και των ελλειμμάτων υγείας στον πληθυσμό. Παρουσιάζονται συνοπτικά οι δείκτες θνησιμότητας – θνητότητας – νοσηρότητας, οι προτυποποιημένοι δείκτες και οι δείκτες DALY και HALE.
Αναλύονται επίσης τα χαρακτηριστικά των νόσων (χρόνος, τόπος, άτομο) με τα οποία παρουσιάζονται συνήθως τα επιδημιολογικά δεδομένα κάθε νόσου. Παρουσιάζεται επίσης η ταξινόμηση των κρατών από διάφορους οργανισμούς ανάλογα με το επίπεδο υγείας κάθε κράτους. Τέλος αναφέρονται οι δείκτες υγείας του Παγκόσμιου πληθυσμού και η Υγεία Ευρωπαϊκού και Ελληνικού πληθυσμού.

Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

Τριχόπουλος Δ., Επιδημιολογία: Αρχές - Μέθοδοι - Εφαρμογές, 2η εκδ. Παρισιάνος, Αθήνα 2002.

Τζ. Κουρέα - Κρεμαστινού, Δημόσια Υγεία (Θεωρία – Πράξη – Πολιτικές), Εκδ. ΤΕΧΝΟΓΡΑΜΜΑ, Αθήνα 2007

Πρόσθετη βιβλιογραφία:

1. Beaghehole R, Bonita R, Kjellstrom T., Basic epidemiology, WHO, Geneva 2005.

2. The European Health Report 2005, Public Health action for healthier children and populations, WHO Regional Publications, Copenhagen 2005.

3. Donaldson R.J., Donaldson L.J., Essential Public Health, Petroc Press, Plymouth 2003.

4. Τριχόπουλος Δ., Λάγιου Π., Γενική και Κλινική Επιδημιολογία, εκδόσεις Παρισιάνος, Αθήνα 2002

5. Εγχειρίδιο Διεθνούς Στατιστικής Ταξινομήσεως των νόσων κακώσεων και αιτιών θανάτου, Ελληνική Δημοκρατία, Υπουργείο Συντονισμού Εθνική Στατιστική 
    Υπηρεσία της Ελλάδος, Υπουργείο Κοινωνικών Υπηρεσιών Γενική Δ/νση Υγιεινής, Αθήνα 1980 9η αναθεώρηση.

6. Ζαβιτσάνος Θ., Δημόσια – Κοινωνική Υγιεινή (Προληπτική – Κοινωνική Ιατρική), Τόμος Α’, Γενικό Μέρος, Τεύχος Β’, Αθήνα 1977.

 

Ενότητα 3:

ΔΟΜΗ ΥΠΗΡΕΣΙΩΝ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ ΣΤΗΝ ΕΛΛΑΔΑ

Στην ενότητα αυτή γίνεται αδρή παρουσίαση της ιστορικής εξέλιξης των υγειονομικών υπηρεσιών του Ελληνικού κράτους από την ίδρυση του έως σήμερα και συνοπτική περιγραφή της ανάπτυξης του ΕΣΥ και της βασικής νομοθεσίας του από την οργάνωση του (1983) έως σήμερα.
Παρουσιάζεται η οργάνωση των Υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας σε κεντρικό, περιφερειακό επίπεδο και σε επίπεδο τοπικής αυτοδιοίκησης, το βασικό νομοθετικό πλαίσιο, η διάρθρωση των νομαρχιακών διευθύνσεων Δημόσιας Υγείας και τα Εργαστήρια Δημόσιας Υγείας. Γίνεται επίσης συνοπτική παρουσίαση άλλων φορέων Δημόσιας Υγείας όπως το ΚΕΕΛΠΝΟ και ο ΕΦΕΤ.
Παρουσιάζεται η ιστορία της Υγειονομικής Σχολής Αθηνών και ο ρόλος της στη διαμόρφωση της Δημόσιας Υγείας στην Ελλάδα, η ίδρυση της Εθνικής Σχολής Δημόσιας Υγείας (ΕΣΔΥ) (1994) το νέο νομοθετικό πλαίσιο, η σύγχρονη διάρθρωσή της (τομείς, εργαστήρια), το ανθρώπινο δυναμικό, και η έρευνα στη Δημόσια Υγεία, το εκπαιδευτικό έργο και τέλος τα μεταπτυχιακά προγράμματα ειδίκευσης που γίνονται στην ΕΣΔΥ.

Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

Abel-Smith Β, Calltrorp Ξ, Dixon Μ, Dunning Α, Evans R, Holland W, Jarman B, Μόσιαλος H., Έκθεση της Ειδικής Επιτροπής Εμπειρογνωμόνων για τις Ελληνικές Υπηρεσίες Υγείας, εκδ. Φαρμέτικα, Αθήνα 1994.

Τζ. Κουρέα –Κρεμαστινού, Δημόσια Υγεία (Θεωρία – Πράξη – Πολιτικές), Εκδ. ΤΕΧΝΟΓΡΑΜΜΑ, Αθήνα 2007.


Πρόσθετη βιβλιογραφία:

1. Ν. 3527/2007, Κύρωση συμβάσεων υπέρ Νομικών Προσώπων Εποπτευόμενων από το Υπουργείο Υγείας και Κοινωνικής Αλληλεγγύης και λοιπές διατάξεις. Δ. 
    Αβραμόπουλος.

2. Ν. 3370/2005, Οργάνωση και λειτουργία των υπηρεσιών δημόσιας υγείας και άλλες διατάξεις, ΦΕΚ 176Α΄

3. Ν. 3172/2003, Οργάνωση και εκσυγχρονισμός των Υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας και άλλες διατάξεις. ΦΕΚ 197

4. Ν. 2519/1997, Ανάπτυξη και εκσυγχρονισμός του Εθνικού Συστήματος Υγεία, οργάνωση των υγειονομικών υπηρεσιών, ρυθμίσεις για το φάρμακο και άλλες 
    διατάξεις, ΦΕΚ 165Α΄

5. Καρόκης Α, Σισσούρας Α. (επιμ), Το Ελληνικό Σύστημα Υγείας, Οργάνωση και Χρηματοδότηση, βιβλίο: Μελέτη για το σχεδιασμό και την οργάνωση των 
    Υπηρεσιών Υγείας, Ανάλυση και Δομή του Συστήματος, Υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας, Αθήνα 1994.

 

Ενότητα 4:

ΔΙΕΘΝΕΙΣ ΟΡΓΑΝΙΣΜΟΙ ΥΓΕΙΑΣ

Στην ενότητα αυτή παρουσιάζεται η ιστορία και η εξέλιξη των διεθνών οργανισμών, τα σημεία ορόσημα στη δημιουργία τους από τις διεθνείς υγειονομικές συνδιασκέψεις (1851) έως σήμερα. Αναλύονται τα γενικά χαρακτηριστικά των διεθνών οργανισμών (ιδρυτική συνθήκη, μονιμότητα, νομική προσωπικότητα κ.α.) και παρουσιάζονται τα διάφορα είδη των Διεθνών οργανισμών (παγκόσμιοι, περιφερειακοί, γενικοί και ειδικοί).
Παρουσιάζεται η ίδρυση του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) και η εξέλιξή του έως σήμερα, η οργάνωση και η λειτουργία του, τα όργανα διοίκησης, τα περιφερειακά γραφεία, οι στόχοι του ΠΟΥ και ο ρόλος του στη διαμόρφωση της παγκόσμιας Δημόσιας Υγείας.
Αναφέρεται επίσης το Συμβούλιο της Ευρώπης, τα όργανα διοίκησης του, η αποστολή του, τα κυριότερα κείμενα και συμβάσεις και οι κυριότερες δράσεις του στον τομέα της Δημόσιας Υγείας.
Συνοπτικά αναφέρεται επίσης η δομή και ο ρόλος του Οργανισμού Τροφίμων και Γεωργίας (FAO) και της UNICEF (United Nations International Children’s Emergency Fund). (Σύμφωνα με την μετάφραση, στην εφημερίδα της Κυβερνήσεως ως Ταμείο των Ηνωμένων Εθνών για την παιδική ηλικία νοείται η UNICEF).

Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

Μπερεδήμας Α. : Διεθνείς Οργανισμοί – Πανεπιστημιακές παραδόσεις. Τεύχος Β΄. Εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα – Κομοτηνή 1990.

Τζ. Κουρέα –Κρεμαστινού, Δημόσια Υγεία (Θεωρία – Πράξη – Πολιτικές), Εκδ. ΤΕΧΝΟΓΡΑΜΜΑ, Αθήνα 2007


Πρόσθετη βιβλιογραφία:

1. Ρούκουνας Ε., Διεθνές Δίκαιο ΙΙΙ, εκδόσεις Σάκκουλας, Αθήνα 1983.

2. Χριστοδουλίδης Θ., Εισαγωγή στους Διεθνείς Οργανισμούς, εκδόσεις Σάκουλας, Αθήνα 1981.

3. WHO, Health 21-Health for All in the 21st Century, WHO, European Health for All Series No. 6, Copenhagen 1999.

4. WHO, The World Health Report 1998: “Life in the 21st century, A vision for all” WHO, Geneva 1998.

5. www.who.int

6. www.councilofeurope.com

 

Ενότητα 5:

ΕΥΡΩΠΑΪΚΗ ΈΝΩΣΗ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ

Στην ενότητα αυτή παρουσιάζεται συνοπτικά η πορεία δημιουργίας των Ευρωπαϊκών Κοινοτήτων από το 1950 έως σήμερα, η δημιουργία της σημερινής Ευρωπαϊκής Ένωσης με την Συνθήκη του Μάαστριχτ (1992), τα όργανα διοίκησης της Ευρωπαϊκής Ένωσης όπως το Ευρωπαϊκό Κοινοβούλιο, το Συμβούλιο (Συμβούλιο Υπουργών), η Επιτροπή (Ευρωπαϊκή Επιτροπή) κ.α
Παρουσιάζεται συνοπτικά το ευρωπαϊκό κοινοτικό δίκαιο και η σχέση του με το δίκαιο των κρατών μελών, η νομική ισχύς των κανονισμών, οδηγιών, αποφάσεων και συστάσεων της Ευρωπαϊκής Ένωσης.
Αναλύεται επίσης η σχέση της Ευρωπαϊκής Ένωσης με τον τομέα της Υγείας (άρθρο 129 του Μαάστριχτ, το 152 της Συνθήκης του Άμστερνταμ και η Συνθήκη της Νίκαιας), οι διατάξεις υποχρεωτικής εφαρμογής που χρησιμοποιούνται και στον τομέα της Υγείας (ελεύθερη κυκλοφορία εργαζομένων, προϊόντων, υπηρεσιών, προστασία των καταναλωτών και του περιβάλλοντος, υγεία και ασφάλεια των εργαζομένων) η χρησιμοποίηση της αρχής της επικουρικότητας και της αναλογικότητας στα θέματα της Δημόσιας Υγείας.
Αναφέρεται η ίδρυση και η λειτουργία του Ευρωπαϊκού Κέντρου για την πρόληψη των νόσων (ECDC) καθώς και τα άλλα κέντρα και παρατηρητήρια της Ε.Ε. Τέλος αναφέρεται το πρόγραμμα δράσης της Ευρωπαϊκής Επιτροπής στο τομέα της Δημόσιας Υγείας. 

Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

http://europa.eu/

Τζ. Κουρέα-Κρεμαστινού, Δημόσια Υγεία (Θεωρία – Πράξη – Πολιτικές), Εκδ. ΤΕΧΝΟΓΡΑΜΜΑ, Αθήνα 2007.


Πρόσθετη βιβλιογραφία:

1. Μπρεδήμας Α., Διεθνείς Οργανισμοί - Γενική Θεωρεία, εκδ. Σάκουλας, Αθήνα 1983.

2. Μπερεδήμας Α. : Διεθνείς Οργανισμοί – Πανεπιστημιακές παραδόσεις. Τεύχος Β΄. Εκδόσεις Αντ. Ν. Σάκκουλα, Αθήνα – Κομοτηνή 1990.

3. ROSCAM ABBING H.D.C. Public Health in the Treaty of Amsterdam, European Journal of Health Law 1998;5:171-175.

4. Κανονισμός (ΕΚ) ΑΡΙΘ 851/2004 του Ευρωπαϊκού Κοινοβουλίου και του Συμβουλίου της 21ης Απριλίου 2004 για την ίδρυση του Ευρωπαϊκού Κέντρου 
    Πρόληψης και Ελέγχου Νόσων.

5. MAKAROUNI A., “EU legislation: Employment of doctors”, in Hospital Healthcare Europe 1998/99, Camden, London, p. 91.

6. ΔΑΓΤΟΓΛΟΥ Π., Ευρωπαικό Κοινοτικό δίκαιο, Σάκκουλας, 1985.

Ενότητα 6:

ΠΡΟΛΗΨΗ ΝΟΣΩΝ – ΠΡΟΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ

Αίτια νόσων
Στην ενότητα αυτή παρουσιάζονται οι θεωρίες οι οποίες διατυπώθηκαν σχετικά με την αιτιολογική σχέση των νόσων με διαφόρους παράγοντες. Γίνεται ιστορική αναδρομή στα αρχαία χρόνια, τα ρωμαϊκά χρόνια, το μεσαίωνα, την ανακάλυψη των μικροβίων και την διαπίστωση του ρόλου άλλων αιτιολογικών παραγόντων (εργασία, διατροφή, ανοσοποίηση) στην ανάπτυξη των νόσων. Αναφέρεται η αιτιολογία των μη μεταδιδόμενων νόσων η πολυπαραγοντική έννοια της αιτιότητας των νόσων και η μελλοντική γονιδιακή συμμετοχή στην αιτιολογία των νοσημάτων.

Προαγωγή της υγείας – Επίπεδα πρόληψης
Παρουσιάζεται η έννοια της προαγωγής της υγείας, η διαφορά της με την πρόληψη των νόσων και την αγωγή υγείας.
Παρουσιάζονται ο ορισμός και η έννοια της πρωτογενούς, της δευτερογενούς και τριτογενούς πρόληψης καθώς επίσης οι στρατηγικές (τρόποι) με τις οποίες επιτυγχάνονται τα διάφορα επίπεδα πρόληψης.
Αναλύεται επίσης η σχέση μεταξύ του σταδίου της νόσου, του επιπέδου πρόληψης και της στρατηγικής πρόληψης.
Στα πλαίσια της πρωτογενούς πρόληψης αναλύονται συνοπτικά ορισμένα νομοθετικά μέτρα (αναγκαστικά μέτρα, περιορισμοί των επιλογών) και μέτρα κοινωνικής πολιτικής με τα οποία επιτυγχάνεται η πρωτογενής πρόληψη. 

Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

Τζ. Κουρέα – Κρεμαστινού, Δημόσια Υγεία (Θεωρία – Πράξη – Πολιτικές), Εκδ. ΤΕΧΝΟΓΡΑΜΜΑ, Αθήνα 2007.

Πρόσθετη βιβλιογραφία:

1. Beaglehole R., Bonita R., Public Health at the Crossroads: Achievements and Proscpects, 2nd ed, Cambridge University Press, Cambridge 2004

2. Farmer R, Lawrenson R. Epidemiology and Public Health Medicine 5th edition, Blackwell Scientific Publications, Oxford 2004.

3. Donaldson L., Donaldson R.J., Essential Public Health, 2nd ed, Petroc Press, Plymouth 2003.

4. WHO, World Health Report 2002, Reducing Risks, Promoting Healthy Life, WHO, Geneva 2002.

5. Ξηρός Θ., Δημόσια Υγεία και μεταδοτικά νοσήματα στην Ελλάδα. Πρόληψη των κινδύνων από τη διάδοσή τους, Στο: Παπαδημητρίου Γ., Πατρώνος Π., 
    (επιμ.), Προστασία από τα μεταδοτικά νοσήματα. Εθνικές, Κοινοτικές και Διεθνείς ρυθμίσεις, εκδόσεις Σάκκουλα, Αθήνα 2004. 

6. WHO, Ottawa charter for Health Promotion, Ottawa 17-21/11/1986.

7. Department of Health, The Stationery Office, Saving Lives: Our Healthier Nation, London 1999 (cm 4386).

Ενότητα 7:

ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ

ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ - ΑΓΩΓΗ ΥΓΕΙΑΣ:

Στην ενότητα αυτή αναλύεται η έννοια της αγωγής υγείας στα πλαίσια της πρόληψης και της προαγωγής της υγείας, οι διαδικασίες επίτευξης των στόχων της αγωγής υγείας, ο σκοπός και το περιεχόμενό της, οι διάφοροι μέθοδοι που χρησιμοποιούνται (παραδοσιακή, βιωματική, αλληλοδιδακτική, κ.α.). Αναφέρεται ο ρόλος της οικογένειας, του σχολείου και του κοινωνικού περιβάλλοντος στην αγωγή υγείας. Αναφέρεται το ανθρώπινο δυναμικό που χρησιμοποιείται στην αγωγή υγείας και τα χαρακτηριστικά που πρέπει να έχει ένας εκπαιδευτής υγείας. Στο πλαίσιο αυτό παρουσιάζεται ο ρόλος και η σημασία της «επικοινωνίας» στον τομέα της υγείας. Τέλος αναφέρονται οι φορείς αγωγής υγείας στην Ελλάδα και παραδείγματα επιτυχημένων προγραμμάτων αγωγής υγείας.

ΠΡΩΤΟΓΕΝΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ - ΑΝΟΣΟΠΟΙΗΣΗ – ΕΜΒΟΛΙΑΣΜΟΙ
Στην ενότητα αυτή αναλύεται ο ρόλος των εμβολιασμών στην πρωτογενή πρόληψη, η φύση της ανοσίας, τα είδη εμβολίων και οι έννοιες της αποδοτικότητας, αποτελεσματικότητας και ασφάλειας των εμβολίων. Αναλύεται η συλλογική ανοσία, το πως επιτυγχάνεται και υπολογίζεται η εμβολιαστική κάλυψη, οι αντενδείξεις των εμβολιασμών, καθώς και η φύλαξη και η διακίνηση των εμβολίων. Παρουσιάζονται τα ειδικά προγράμματα εμβολιασμών όπως Εθνικές ημέρες εμβολιασμών, εμβολιασμοί πόρτα – πόρτα, εμβολιασμοί προηγούμενων γενεών κ.α και αναπτύσσονται τα εμβόλια που απαιτούνται η συνιστώνται σε ταξιδιώτες. Αναπτύσσεται επίσης το νομικό καθεστώς των εμβολιασμών και η έννοια της «συνηγορίας» στην προώθηση εμβολιαστικών προγραμμάτων. Τέλος αναφέρεται ο ρόλος του ΠΟΥ στο Εθνικό πρόγραμμα εμβολιασμών κάθε κράτους.

Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

Τζ. Κουρέα - Κρεμαστινού, Δημόσια Υγεία (Θεωρία – Πράξη – Πολιτικές), Εκδ. ΤΕΧΝΟΓΡΑΜΜΑ, Αθήνα 2007.

Farmer R., Lawrenson R., Immunization : in Epidemiology and Public Health Medicine, 5th edition, Blackwell Publishing, 2000


Πρόσθετη βιβλιογραφία:

1. Koelen M.A., & Vanden Ban A.W., Health Education & Health Promotion, Wageningen Academic Publishers, Wageningen 2004.

2. Ewles L. & Simnett I., Promoting Health: A Practical Guide 5th edition, Bailliere Tindall, Edinburgh 2003.

3. Doll R. and Hill A. B. (1964). Mortality in relation to smoking: ten year’s observations of British doctors. Br. Med. J. p 1399-1410.

4. WHO, Strategies, policies and practice for immunization of adolescents: a review. WHO/Vard B/99.24 Γενεύη.

5. Πετρίδου Ε., Εμβολιασμοί και Δημόσια Υγεία, Στο: Τριχόπουλος Δ, Καλαποθάκη Β, Πετρίδου Ε., Προληπτική Ιατρική και Δημόσια Υγεία, εκδόσεις Ζήτα, Αθήνα 
    2000.

6. McKeown, T., The Role of Medicine – Dream, Mirage on Nemesis, Nuffield Provincial Hospital Trust, London 1976.

7. www.who.int/vaccines/en (WHO) (access 20/12/2006)

 

Ενότητα 8:

ΔΕΥΤΕΡΟΓΕΝΗΣ ΠΡΟΛΗΨΗ

ΔΙΑΛΟΓΗ (SCREENING)- ΠΡΟΣΥΜΠΤΩΜΑΤΙΚΌΣ ΕΛΕΓΧΟΣ
Στην ενότητα αυτή αναλύεται η έννοια της διαλογής – screening και η χρησιμοποίηση της στη δευτερογενή πρόληψη των νόσων, καθώς και τα είδη και οι κατηγορίες διαλογής (μαζική, επιλεκτική, απλή και πολλαπλή). Παρουσιάζεται η χρησιμοποίηση των προγραμμάτων διαλογής για διάφορους σκοπούς και στον προσυμπτωματικό έλεγχο. Αναλύεται η έννοια του προσυμπτωματικού ελέγχου, καθώς και οι προϋποθέσεις εφαρμογής του όσον αφορά την επιλογή της νόσου και την επιλογή της εξέτασης. Αναλύεται ειδικότερα η έννοια της ευαισθησίας, της ειδικότητας και της διαγνωστικής αξίας μιας εξέτασης στα πλαίσια προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου. Αναφέρονται οι δείκτες λειτουργικότητας των προγραμμάτων προσυμπτωματικού ελέγχου και ο τρόπος αξιολόγησης της αποτελεσματικότητας τους.
Τέλος, παρουσιάζονται καθιερωμένα και αποδεκτά προγράμματα προσυμπτω-ματικού ελέγχου σε διάφορες πληθυσμιακές ομάδες. 

Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

Τζ. Κουρέα - Κρεμαστινού, Δημόσια Υγεία (Θεωρία – Πράξη – Πολιτικές), Εκδ. ΤΕΧΝΟΓΡΑΜΜΑ, Αθήνα 2007.

Τριχόπουλος Δ.,Επιδημιολογία: Αρχές - Μέθοδοι – Εφαρμογές, 2η εκδ. Παρισιάνος, Αθήνα 2002.


Πρόσθετη βιβλιογραφία:

1. Beaghehole R, Bonita R, Kjellstrom T., Basic epidemiology, WHO, Geneva 2005.

2. Donaldson R.J, Donaldson L.J., Essential Public Health, Petroc Press, Plymouth 2003.

3. Health Departments of the United Kingdom, Second Report of the National Screening Committee, October 2000.

4. Health Departments of the United Kingdom (1998). First Report of the UK National Screening Committee, April.

5. Wilson JMJ & Jungner G., Principles and Practice of screening for disease, Public Health Papers No 34, WHO, Geneva 1968.

6. Barratt Α. et al; Screening, In: Pencheon D, Guest Ch, Melzer D, Gray M., (eds). Oxford Hand Book of Public Health Practice, Oxford University Press, Oxford 
    2001.

7. Stewart S, Masseria C, 2006 Screening in Europe, European Observatory on Health Systems and Policies, WHO, Geneva 2006.

Ενότητα 9:

ΠΡΟΛΗΨΗ ΛΟΙΜΩΔΩΝ ΝΟΣΩΝ

Στην ενότητα αυτή αναπτύσσονται τα επιδημιολογικά στοιχεία που αφορούν τα λοιμώδη νοσήματα, τα αναδυόμενα (νέο-εμφανιζόμενα και επανεμφανιζόμενα)και παραμελημένα νοσήματα, τα βασικά χαρακτηριστικά των λοιμογόνων παραγόντων και η σχέση τους με τον άνθρωπο, ο τρόπος μετάδοσης των λοιμογόνων παραγόντων, η ανάπτυξη μόλυνσης και λοίμωξης και η σημασία των φορέων στη Δημόσια Υγεία. Περιγράφονται συνοπτικά οι μορφές εμφάνισης των λοιμωδών νόσων, οι τύποι των επιδημιών και η διερεύνηση τους και ο ρόλος των λοιμογόνων παραγόντων στη βιοτρομοκρατία.

Τρόποι πρόληψης
Αναπτύσσονται οι τρόποι πρόληψης των λοιμωδών νόσων και οι πιθανές παρεμβάσεις Δημόσιας Υγείας (έλεγχος, εξάλειψη, εκρίζωση) και ο ρόλος του περιορισμού στη μετάδοση των λοιμογόνων παραγόντων (απομόνωση – καραντίνα, κ.α.). Αναφέρονται οι διεθνείς ενέργειες για τον έλεγχο των λοιμωδών νόσων και η έννοια και το νομικό καθεστώς που διέπει τη δήλωση των λοιμωδών νόσων και τον Διεθνή Υγειονομικό Κανονισμό (ΔΥΚ). Αναφέρονται τα βασικά σημεία και τα πλεονεκτήματα του νέου αναθεωρημένου ΔΥΚ.

Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

Τζ. Κουρέα - Κρεμαστινού, Δημόσια Υγεία (Θεωρία – Πράξη – Πολιτικές), Εκδ. ΤΕΧΝΟΓΡΑΜΜΑ, Αθήνα 2007.

Πρόσθετη βιβλιογραφία:

1. Farmer R, Lawrenson R. Epidemiology and Public Health Medicine 5th edition, Blackwell Scientific Publications, Oxford 2004.

2. Τριχόπουλος Δ, Καλαποθάκη Β, Πετρίδου Ε., Προληπτική Ιατρική και Δημόσια Υγεία, εκδόσεις Ζήτα, Αθήνα 2000

3. Kindhauser Μ.Κ., (ed)., WHO, Global defence against the infectious disease threat, Communicable diseases 2002, WHO, Geneva 2003.

4. Davis KR, Lederberg J., (eds)., Emerging infectious diseases from the global perspective, Institute of Medicine, National Academy Press, Washington DC 
    2001.

5. Donaldson L, Donaldson R., Essential Public Health, 2nd ed, Petroc Press, Plymouth 2003

6. Dowdle W.R, Hopkins DR., (eds), The eradication of infectious diseases: report of the Dahlem Workshop on the Eradication of infectious diseases, John 
    Wiley and sons, Chichester 1998.

7. W.H.O, International Health Regulations 2005, WHO, Geneva 2005.

8. Heymann. D.L., Control, elimination, eradication and re-emergence of infectious diseases, getting the message right WHO, (www.who.int/27-11/2006).

9. Διεθνής Υγειονομικός Κανονισμός, Αναθεώρηση 2005, επίσημη Μετάφραση στην Ελληνική, Υπουργείο Εξωτερικών, (Νο Φ093. 18/4451), Αθήνα, Οκτώβριος 
    2005.

Ενότητα 10:

ΕΠΙΔΗΜΙΟΛΟΓΙΚΗ ΕΠΙΤΗΡΗΣΗ – SURVEILLANCE

Στα πλαίσια της πρόληψης των λοιμωδών νόσων βασικής σημασίας είναι η επιδημιολογική επιτήρηση. Στην ενότητα αυτή παρουσιάζεται ο ορισμός και ο σκοπός της επιδημιολογικής επιτήρησης, τα χαρακτηριστικά της, οι τύποι της επιδημιολογικής επιτήρησης (παθητική – ενεργητική) τα συστήματα επιτήρησης, (επιτήρηση ρουτίνας, εργαστηριακή, παρατηρητών κ.α.) η ροή των πληροφοριών στα συστήματα επιτήρησης και η αξιολόγηση των συστημάτων. Αναφέρονται επίσης διεθνή και εθνικά δίκτυα επιτήρησης και ο τρόπος δήλωσης των λοιμωδών νόσων. Επισημαίνεται ο σημαντικός ρόλος της επιδημιολογικής επιτήρησης στην προάσπιση της Δημόσιας Υγείας

Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

Τζ. Κουρέα - Κρεμαστινού, Δημόσια Υγεία (Θεωρία – Πράξη – Πολιτικές), Εκδ. ΤΕΧΝΟΓΡΑΜΜΑ, Αθήνα 2007.

Hadden F, O’ Brien S., Assessing acute health trends: Surveillance, in: Pencheon D, Guest Ch, Melze D, Gray M., (eds), Oxford Handbook of Public Health Practice, Oxford University Press, Oxford 2002. 


Πρόσθετη βιβλιογραφία:

1. Stephen B. Thacker., Historical Development in Principles and Practice at Public Health Surveillance, 2nd ed, Oxford University Press, 2000 Steven M. 
    Teutsch, R. Elliott Churchill

2. WHO, Recommended Surveillance Standards, Second edition, Dpt of Communicable Diseases Surveillance and Response, Geneva 1999.

3. Χατζηχριστοδούλου X. : Επιδημιολογική επιτήρηση λοιμωδών νοσημάτων. Η Δημόσια Υγεία στην Ελλάδα, Εκδόσεις Θεμέλιο, Αθήνα 2002.

4. Κέντρο Ελέγχου Ειδικών Λοιμώξεων (ΚΕΕΛ),Οδηγός Επιδημιολογικής Επιτήρησης Λοιμωδών Νόσων για την Ελλάδα. Αθήνα, Ιούλιος 2004.

Ενότητα 11:

ΠΡΟΛΗΨΗ ΜΗ ΜΕΤΑΔΙΔΟΜΕΝΩΝ ΝΟΣΩΝ (NCDs)

Στην ενότητα αυτή περιγράφεται η επιδημιολογική μετάβαση από τα λοιμώδη νοσήματα στα μη μεταδοτικά νοσήματα με χρονιότερη πορεία και παρουσιάζεται η επιβάρυνση (θνησιμότητα – νοσηρότητα) που επιφέρουν στη Δημόσια Υγεία. Δίδεται ο ορισμός των μη μεταδιδόμενων νοσημάτων (NCDs) και αναλύονται τα κυριότερα από αυτά (καρδιαγγειακά, κακοήθειες, διαβήτης, ψυχική υγεία και ατυχήματα). Αναλύονται τα βασικά αίτια και οι παράγοντες κινδύνου των NCDs. Αναφέρονται οι κυριότερες αρχές πρόληψης τους και παρουσιάζονται Διεθνή προγράμματα πρόληψης.

Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

Τζ. Κουρέα - Κρεμαστινού, Δημόσια Υγεία (Θεωρία – Πράξη – Πολιτικές), Εκδ. ΤΕΧΝΟΓΡΑΜΜΑ, Αθήνα 2007.

WHO, Preventing chronic disease, A vital investment, WHO, Geneva 2005


Πρόσθετη βιβλιογραφία:

1. WHO. Burden of disease project, WHO,Geneva 2005

2. WHO,The world Health report, WHO ,Geneva 2002

3. Barker DJ. The developmental origins of chronic adult disease, Acta Paediatrica Supp,2004, 93:26-33

4. Murray JL, Lopez A. Alternative projections of mortality and disability by cause 1990-2020, The Lancet ,1997 ;349 :1498-1504

5. Strong K, Mathers C, Beaglehole R., Preventing chronic diseases: How many lives can we save? The Lancet, 2005;366:1578-1582

Ενότητα 12:

ΠΕΡΙΒΑΛΛΟΝ ΚΑΙ ΔΗΜΟΣΙΑ ΥΓΕΙΑ

Στην ενότητα αυτή περιγράφονται συνοπτικά οι αλλαγές που έχουν σημειωθεί τα τελευταία χρόνια στο περιβάλλον και η συσχέτιση τους με την ανθρώπινη υγεία. Εξετάζονται ειδικότερα η επίπτωση στην δημόσια υγεία της ατμοσφαιρικής ρύπανσης και επεξηγούνται οι έννοιες του «φαινομένου του θερμοκηπίου» και του συνδρόμου του άρρωστου κτιρίου». Προσεγγίζονται επίσης οι επιπτώσεις (άμεσες και αναμενόμενες) στην υγεία από την αποσταθεροποίηση του κλίματος (υπερθέρμανση του πλανήτη, πλημμύρες, τροφιμογενείς λοιμώξεις).
Δίδεται η έννοια της ηχορύπανσης και η διάσταση της επικινδυνότητας διαβίωσης σε θορυβώδες περιβάλλον. Παρουσιάζονται συνοπτικά η διαχείριση και η διάθεση των αποβλήτων – απορριμμάτων υπό το πρίσμα της Δημόσιας Υγείας, η σημασία της υγιεινής του νερού στη Δημόσια Υγεία καθώς το ιδιαίτερα επίκαιρο πρόβλημα της εκούσιας και ακούσιας έκθεσης στην ακτινοβολία (ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, ηλεκτρομαγνητικά πεδία, κινητή τηλεφωνία) και οι επιπτώσεις της στη Δημόσια Υγεία.
Τέλος, αναφέρονται η έκθεση των παιδιών σε περιβαλλοντικούς κινδύνους και οι διεθνείς συνθήκες για την προστασία του περιβάλλοντος. 

Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

Τζ. Κουρέα - Κρεμαστινού, Δημόσια Υγεία (Θεωρία – Πράξη – Πολιτικές), Εκδ. ΤΕΧΝΟΓΡΑΜΜΑ, Αθήνα 2007.

WHO, Preventing Disease through healthy environments. Chronic, Geneva, 2006


Πρόσθετη βιβλιογραφία:

1. WHO, Environmental Health indicator for Europe, WHO, Copenhagen, 2004

2. Η ατμοσφαιρική ρύπανση στην Αθήνα, Εκθεση του ΥΠΕΧΩΔΕ, Γεν. Δ/νση Περιβάλλοντος, Αθήνα 2005.

3. Wilson JF., Facing un uncertain climate., Ann Intern Med, 2007 16;146(2):153-6

4. WHO, Establishing dialogue on risks from E<F, WHO, Geneva 2002.

5. National Radiological Protection Board, Mobile phones and health 2004: report by the Board of NRPB, Chilton, Didot, Oxfordshire, National Radiological 
    Protection Board, 2004 (Documents of the NRPB, volume 15,no.5;http://www.hpa.org.uk/radiation/publications/documents_of_nrpb/pdfs/doc_15_5.pdf, 
    accessed 15 September 2006)

6. WHO, planning protect children against hazards, WHO, Copenhagen 2004.

Ενότητα 13:

ΕΙΔΙΚΑ / ΕΠΙΚΑΙΡΑ ΘΕΜΑΤΑ ΔΗΜΟΣΙΑΣ ΥΓΕΙΑΣ

ΨΥΧΙΚΗ ΥΓΕΙΑ 
Είναι πλέον ευρέως αποδεκτό ότι η σημασία της ψυχικής υγείας, η αλληλεξάρτησή της με τη σωματική υγεία και η επιβάρυνση που προκαλούν τα ψυχικά νοσήματα σε προσωπικό, κοινωνικό και οικονομικό επίπεδο, απαιτούν μεγαλύτερη αναγνώριση από του ειδικούς αλλά και την ευρύτερη κοινωνία.
Στο πλαίσιο αυτό παρουσιάζονται τα επιδημιολογικά στοιχεία στην Ελλάδα για την ψυχική υγεία, η ευρωπαϊκή στρατηγική, η ψυχιατρική μεταρρύθμιση με κυριότερο εκπρόσωπο το πρόγραμμα «ψυχαργώς» και η έννοια της αποασυλοποίησης. Παρουσιάζονται επίσης τα δικαιώματα και οι παραβιάσεις των δικαιωμάτων των ψυχικά ασθενών και το κοινωνικό στίγμα του ψυχικά ασθενή. Αναφέρονται οι υποδομές των υπηρεσιών Δημόσιας Υγείας σχετικά με την ψυχική υγεία στην Ελλάδα, καθώς και τα ευρωπαϊκά προγράμματα πρόληψης.

ΤΡΙΤΗ ΗΛΙΚΙΑ
Η τρίτη ηλικία έχει αποκτήσει ιδιαίτερη σημασία στη δημογραφία εξ’ αιτίας της συνεχιζόμενης γήρανσης του πληθυσμού που αποτελεί ένα από τα πλέον εντυπωσιακά φαινόμενα της εποχής. Στην ενότητα περιγράφονται τα δημογραφικά δεδομένα των ηλικιωμένων ατόμων, οι ανάγκες υγείας τους, η νοσηρότητα, τα προγράμματα πρόληψης και προαγωγής υγείας, η οργάνωση και οι δομές κοινωνικής φροντίδας για την τρίτη ηλικία στην Ελλάδα.

Προτεινόμενη βιβλιογραφία:

Τζ. Κουρέα - Κρεμαστινού, Δημόσια Υγεία (Θεωρία – Πράξη – Πολιτικές), Εκδ. ΤΕΧΝΟΓΡΑΜΜΑ, Αθήνα 2007.

World Health Organization (2001). The World Health Repot 2001. Mental health: new understanding, new hope, World Health Organization, Geneva 2001, Ελληνική Έκδοση: Έκθεση για την παγκόσμια Υγεία 2001, Ψυχική Υγεία: Νέα Αντίληψη, Νέα ελπίδα, Υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας, Διεύθυνση Ψυχικής Υγείας, Αθήνα 2002.


Πρόσθετη βιβλιογραφία:

1. WHO, Healthy Ageing. Practical pointers on keeping well, Geneva, 2005

2. HEN, What are the main risk factors for disability be prevented? WHO, Copenhagen, 2003

3. WHO, Active ageing, WHO, Geneva 2002

4. Jacobzone S, and Oxley H., Ageing and Health Care Costs, Publ. Oxford, London 2002.

5. WHO, Life in the 21st Century: A Vision for All World Health Report, Geneva 1998.

6. Heikkinen RJ, Growing Older Staying Well, Ageing and Physical Activity in Everyday Life, World Health Organization, Geneva 1998.

7. Υπουργείο Υγείας & Κοινωνικής Αλληλεγγύης, Πρόγραμμα ανάπτυξης δομών & υποδομών στον τομέα της Ψυχικής Υγεία, Αθήνα 2001

8. WHO/ EURO, Ψυχική ασθένεια, ανθρώπινα δικαιώματα και νομοθεσία. Το πλαίσιο του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας, ΠΟΥ, Αθήνα 2001.

 

 
 

 

 


 

Copyright ©
Εθνική Σχολή Δημόσιας Υγείας      

Powered by - ATC S.A.

 Ε.Π. "Κοινωνία της Πληροφορίας"  Μέτρο 2.6
«Τεχνολογίες Πληροφορίας Επικοινωνίας στην Υγεία και Πρόνοια»